Sanova

Er zijn vele verschillende soorten suikers: glucose, maltose, dextrose, sacharose en fructose om er een paar te noemen. Niet iedereen zal weten wat de verschillen tussen al deze suikers zijn, maar de meesten kennen fructose ook wel als vruchtensuiker en weten dat fructose in fruit voorkomt. Het lijkt daarom een onschuldige suiker ('als het in fruit zit, zal het wel gezond zijn'), maar het is puur vergif en een van de ergste ziekmakers van deze tijd!

Glucose is de vorm van suiker waar ons lichaam raad mee weet. Glucose kan namelijk door al onze cellen voor energie worden gebruikt en is zelfs essentieel voor sommige delen van ons lichaam, zoals onze hersenen. Ons lichaam is zelfs in staat om zelf glucose aan te maken als het niet via de voeding binnenkomt. Fructose daarentegen wordt na inname direct naar de lever doorgestuurd: ons grote ontgiftigingsorgaan. Fructose wordt namelijk door ons lichaam beschouwd als een gif en is géén leverancier van energie.

Ik zal hieronder met een voorbeeld verduidelijken wat voor ons lichaam het verschil is tussen glucose en fructose en waarom fructose ten grondslag ligt aan veel Westerse ziekten.

• Inname: 120 calorieën glucose (bijvoorbeeld 2 witte boterhammen)
  • 80% (96 calorieën) wordt gebruikt als energie voor de cellen in ons lichaam.
  • 20% (24 calorieën) gaat naar de lever
  • In de lever wordt bijna 100% (23,5 calorieën) alsnog omgezet in een bron van energie.
  • Slechts 0,5 calorie van de totaal 120 calorieën wordt uiteindelijk omgezet in vet.
  • Glucose veroorzaakt een insulinereactie, wat er op zijn beurt voor zorgt dat er meer leptine wordt aangemaakt. Leptine is het hormoon dat je hersenen een signaal geeft om te stoppen met eten. Hier is dus een negatief feedbacksysteem werkzaam.

• Inname: 120 calorieën sucrose (bijvoorbeeld 1 glas sinaasappelsap)
  • Sucrose is tafelsuiker en bestaat voor 50% (60 calorieën) uit glucose en voor 50% (60 calorieën) uit fructose.
  • Van de glucose gaat weer 80% (48 calorieën) direct als energie naar het lichaam en 20% (12 calorieën) naar de lever.
  • Van de fructose gaat 100% (60 calorieën) naar de lever! Er wordt dus niks als energie doorgestuurd naar het lichaam.
  • Bij de verwerking van de 60 calorieën aan fructose in de lever ontstaan er verschillende restproducten:
    • Urinezuur: wordt met jicht geassocieerd. Daarnaast zorgt een teveel ervoor dat de endotheelcellen (een laagje cellen aan de binnenkant van hart- en bloedvaten) minder NO2 aanmaken. NO2 zorgt voor soepele bloedvaten. Deze soepelheid verdwijnt, waardoor de bloeddruk omhoog gaat.
    • Xylulose 5-p: dit zorgt ervoor dat de hoeveelheid enzymen die vetopslag bevorderen toeneemt. De afbraak van fructose leidt tot veel meer xylulose 5-p dan zetmeel bijvoorbeeld doet.
    • Citraat: er ontstaat heel veel van dit restproduct, want in combinatie met de verhoogde hoeveelheid vetopslag enzymen ervoor zorgt dat er veel VLDL (slecht cholesterol) wordt aangemaakt en veel vet in de cellen wordt opgeslagen.
  • Fructose veroorzaakt geen insulinereactie en daardoor wordt er ook geen leptine aangemaakt. Het gevolg is dat je van fructose kunt blijven eten/drinken, omdat het brein geen verzadigingssignaal krijgt.

Een calorie is dus niet zomaar een calorie. De bron van de calorie bepaalt hoe deze wordt verwerkt. Calorieën uit glucose worden door ons lichaam heel anders verwerkt dan calorieën uit fructose. Daarom is het ook zo'n onzin om calorieën te tellen wanneer je wilt afvallen. Een calorie op zich zegt niks. Je moet weten waar de calorieën vandaan komen.

Maar fructose zit toch ook in fruit? Is fruit eten dan ook ongezond? De mate waarin fructose schadelijk is heeft vooral te maken met de hoeveelheid fructose die we binnen krijgen. In de natuur zit fructose altijd verpakt in vezels (een soort antigif). De vezels zorgen er namelijk voor dat je niet onbeperkt suiker binnenkrijgt. Probeer maar eens suiker uit een rietstengel te zuigen. Daarnaast zorgen vezels voor een kleinere insulinereactie, zorgen ze ervoor dat de suiker en fructose minder snel door het bloed worden opgenomen en geven ze een verzadigingsgevoel. Bovendien bevat fruit naast de essentiële vezels ook nog andere micronutriënten, die ervoor zorgen dat de lever gezonder werkt.

Mensen denken weleens dat fructose gezond is, omdat het een natuurlijke suiker is, maar tabak en ethanol zijn ook natuurlijke producten maar toch ook niet gezond? Bovendien geldt voor fruit ook dat het niet goed is om er teveel van te eten, omdat je anders alsnog teveel suikers binnen krijgt. De jager-verzamelaars hadden ook niet elke dag en ik elk seizoen fruit voorhanden. Tegenwoordig krijgt de gemiddelde Nederlander een bizarre hoeveelheid van 70 gram fructose te verwerken, terwijl de jager-verzamelaar (wiens genen we nog steeds hebben) zo'n 15 gram per dag binnen kreeg. Voor de Tweede Wereldoorlog kregen de mensen zo'n 16-24 gram per dag binnen. Begin jaren '80 steeg dit al naar 37 gram en in 1994 zaten we al op 55 gram per dag.

De laatste jaren heeft de fructoseconsumptie dus een enorme vlucht genomen. De oorzaak hiervan is tweeledig. Allereerst ontstond er in de jaren '50 van de vorige eeuw het idee dat vet de veroorzaker was van hart- en vaatziekten. Vet ging in de ban. Campagnes als 'Let op vet' moesten de consument ervan overtuigen dat vet slecht is. De voedselproducenten probeerden aan de angst van de consument voor vet tegemoet te komen door het vetpercentage in hun producten te verminderen. Door het verminderen van vet in een product, blijft er echter een smakeloos geheel over. Om dit op te lossen werd er suiker aan deze producten toegevoegd. Suiker was echter aan de prijzige kant.

Eind jaren '70 vond men echter een goedkopere oplossing voor het toevoegen van suiker: maisstroop, ook wel glucose-fructosestroop. Dit werd een favoriet product van de voedselfabrikanten. Het was goedkoper, zoeter en langer houdbaar dan suiker. Het gevolg hiervan was dat het in veel meer producten werd toegevoegd. En hoewel er minder van nodig is (omdat het zoeter is), werd er niet minder aan toegevoegd. Dit is dus de tweede reden dat we momenteel met enorm veel vetarme, maar fructoserijke producten geconfronteerd worden. Het zijn producten die niet verzadigen (want vet verzadigt) en zelfs aanzetten tot meer eten.

De overheid heeft met de 'Let op vet' campagne succes gehad. Het consumptiepatroon is aangepast. De consument is bang voor vet. De suikerconsumptie is de laatste jaren echter enorm gestegen. Suiker wordt tegenwoordig bijna overal in verwerkt en bovendien zijn we met z'n allen veel meer 'gezonde' vruchtensappen gaan drinken. Helaas is er nu ook een epidemie van mensen met hart- en vaatziekten, hoge bloeddruk, overgewicht en diabetes. Wellicht wordt het tijd dat de overheid de balans van ruim 50 jaar verkeerde voorlichting opmaakt en de consument geen ziekmakend eetpatroon meer voorschrijft.

Dit artikel is gebaseerd op de lezing van Dr. Robert Lustig: Suger the bitter truth (http://www.youtube.com/watch?v=dBnniua6-oM)