6 tips om je bioritme te herstellen

wake-up-happy

Gezondheid lijkt wel een hype. Als je een beetje mee wilt doen met de trend eet je biologisch aangevuld met superfoods, begin je de dag met yoga en doe je minstens twee keer per week een full-body workout. Maar steken we onze energie (en ons geld) wel in de juiste zaken? Je kunt proberen zoveel mogelijk biologisch en E-nummer vrij te eten, deze beïnvloeden voor maar 1% je gezondheid.

 

Weet je waar je je energie het beste in kunt steken? Met welke factor je de meeste gezondheidswinst kunt behalen? Het is waarschijnlijk niet wat je denkt. Het is een factor die – als deze niet op orde is – de meeste invloed heeft op het uit balans raken van je lichaam, met klachten tot gevolg. Ik heb het over de factor bioritme. De effecten die je hiermee kunt bereiken zijn goud waard. Farmaceuten zouden willen dat ze een pil konden ontwikkelen die net zoveel positieve effecten heeft als het op orde brengen van je bioritme.

 

Alles heeft een ritme

Frizzle Sizzle zong het al in 1986: Alles heeft een ritme. En dat klopt ook. De natuur kent vele ritmes, waaronder een jaarritme, een seizoensritme, een maan(d)ritme en een dagritme. Dat ritme zit ook in ons als mens. Logisch, want in onze evolutie hebben we ons perfect afgestemd op dat ritme van de natuur.

 

Als je goed kijkt naar ons lichaam, herken je vele ritmes, waarbij rust en activiteit elkaar afwisselen. Zo kennen we natuurlijk het slaap- en waakritme en het hartritme, maar ook hormonen worden ritmisch afgegeven (sommige elke 10 minuten, andere eens per maand). Eigenlijk hebben alle organen hun eigen ritmische cycli, waarbij rust en activiteit elkaar afwisselen. Maar wie dirigeert dat complexe geheel?

 

De dirigent van ons ritme

In onze hersenen – en om precies te zijn in onze hypothalamus – bevindt zich een groep zenuwcellen, die we de master clock noemen. Daarnaast hebben alle organen in ons lichaam ook nog hun eigen klok. De klok in onze hersenen is als een dirigent die alle orgaanklokken op elkaar afstemt: als het ene orgaan actief is, moet het andere orgaan in rust. Dit noemen we ons bioritme.

 

Bijvoorbeeld: als het buiten donker begint te worden, zorgt de master clock voor de aanmaak van melatonine en wordt de aanmaak van cortisol geremd. Dit zorgt ervoor dat je tot rust komt en slaperig wordt. Doordat er minder cortisol in je lichaam circuleert, krijgt het immuunsysteem de kans om actief te worden. Zodra het eerste ochtendlicht zich weer aandient, start de aanmaak van cortisol, waardoor je immuunsysteem weer tot rust komt en jij wakker wordt.

 

Dit is natuurlijk een sterk vereenvoudigde weergave van een complex geheel van lichaamsprocessen. Alles hangt met elkaar samen en hoort goed op elkaar afgestemd te zijn. Je lever hoort op het juiste moment te ontgiften en op een ander moment juist hormonen aan te maken. Het is werkelijk fascinerend om te ontdekken hoe mooi je lichaam werkt.

 

Alle processen die zich dagelijks herhalen, noemen we een circadiaans ritme. Daarnaast kennen we ook een maan(d)ritme, waarvan de menstruatiecyclus een duidelijk voorbeeld is. Maar ons lichaam kent ook seizoensritmes. Zo was de zomer een periode waarin er relatief veel te eten was (rijpe vruchten). Onder invloed van de grotere hoeveelheid cortisol in de zomer (want de zomer kent lange dagen) werd er een vetvoorraad aangelegd om de barre wintermaanden door te komen.

 

En toen was er kunstlicht

lichtvervuilingVoor de uitvinding van de gloeilamp, leefden we op het ritme van de zon. Licht en donker hebben de grootste invloed op ons bioritme. Dat komt omdat de master clock in onze hersenen – de dirigent die de rust en activiteit van alle organen op elkaar afstemt – gevoelig is voor licht. De master clock leest de tijd dus af aan de intensiteit van het licht en stuurt op basis daarvan alle andere orgaanklokken aan.

 

Door de invoering van het kunstlicht hebben we het ritme van dag- en nacht overruled. De gloeilamp was natuurlijk een geweldige uitvinding, want daardoor kon er meer uur per dag worden gewerkt. Je hoefde niet meer te stoppen als het donker werd. Er werden avond- en nachtdiensten ingevoerd. Dit gaf een enorme boost aan de economie, maar ons lichaam raakt ervan in de war. We werden in staat gesteld af te wijken van het natuurlijke ritme.

 

De economische boost is ten koste gegaan van onze gezondheid. Zo is de kans op borstkanker vele malen groter bij vrouwen die avond- en nachtdiensten draaien. Wat het effect is van kunstlicht zie je ook terug in de natuur. In gebieden waar veel straatverlichting is, raakt het ritme van de dieren en planten verstoord. Hierdoor ontstaat er afwijkend eet-, broed- en trekgedrag. (Meer hierover kun HIER lezen.)

 

Terug naar een natuurlijk bioritme

Het allergrootste gezondheidsrisico wordt waarschijnlijk gevormd door het niet meer volgen van ons bioritme. Door de invoering van kunstlicht, creëren we het hele jaar door lange dagen. Voor ons lichaam is het daarom het hele jaar door zomer en is je lichaam het hele jaar door bezig een vetvoorraad op te slaan (terwijl de slechte tijden nooit gaan komen). We eten de hele dag door en niet meer alleen op de momenten dat onze spijsverteringsorganen actief zijn. Daarmee overrulen we onze biologische klok op een gelijke manier als licht dat doet. Het gevolg is dat ons lichaam ontregelt en ons opzadelt met allerlei klachten. Het weer gaan leven in je natuurlijke ritme is waarschijnlijk het beste dat je kunt doen voor je gezondheid.

 

Slaap, slaap, slaap!

Slaap wordt enorm ondergewaardeerd. De invloed van slaap op je gezondheid wordt echt onderschat. Wanneer je uren in je dag tekort komt, dan gaat dat vaak ten koste van het aantal uren slaap. Je werkt nog even door en gaat dan wel een uurtje later naar bed. Een goede slaap houdt je echter gezond, energie, opgewekt, jong, slank en slim. Wat wil je nog meer? En het mooie is dat een gezonde slaap nog helemaal gratis is ook!

 

Voor een goede slaap is het echter nodig dat je je bioritme op orde hebt. Zoals hiervoor aangegeven, reageert de master clock vooral op licht en donker. Hoe groter het contrast tussen licht en donker, hoe makkelijker je lichaam het ritme kan vinden. Helaas is dit contrast – zeker in de winter – niet zo groot en kunnen we de master clock het beste een handje helpen.

 

6 tips voor een beter bioritme

1. Dim de lichten na het donker worden: gebruik dimmers, geel licht en kaarsverlichting. Vooral fel en blauw licht moet je zien te vermijden, omdat dat aan je hersenen het signaal geeft dat het dag is, terwijl het juist avond is. Het proces van de aanmaak van melatonine en de vermindering van cortisol moet niet verstoord worden.

 

2. Verminder het schermgebruik in de avond: als je in de avond nog tv wilt kijken of achter de computer of tablet wilt zitten, doe dit dan vroeg op de avond en stop tenminste 2 uur voor het slapen gaan. Ga in de laatste 2 uur nog wat lezen, praten of een spelletje doen.

 

3. Installeer f.lux: dit zorgt ervoor dat je computerscherm bij het vallen van de avond minder fel en blauw licht uitstraalt. Juist het licht uit het blauwe spectrum zorgt ervoor dat je melatonineaanmaak wordt verstoord (en je niet moe wordt). Op sommige televisies kan dit ook worden geïnstalleerd. Lukt dat niet, dan kun je ook tv kijken met een bril met gele glazen op. Hierdoor wordt het blauwe licht uitgefilterd.

 

4. Slaap in een koele en donkere kamer: In de meeste slaapkamers is ’s nachts teveel verlichting. Dit kan komen door lampjes van apparatuur in de slaapkamer, maar ook door straatverlichting. Nederland is een van de meest lichtvervuilde landen ter wereld. Echt donker wordt het nergens in Nederland.

 

5. Simuleer de zonsopgang: gebruik als wekker een wake-up light, die in een half uur steeds feller wordt. Hierdoor wordt je lichaam op een natuurlijke manier voorbereid op het wakker worden.

 

6. Helder licht in de ochtend: zodra je bent opgestaan moet je jezelf blootstellen aan helder blauw licht. Er zijn speciale lampen, zoals de Philips Bright Light, die licht uitstralen met hetzelfde spectrum als zonlicht. Hiermee geef je je lichaam (master clock) een sterk signaal dat de dag is begonnen.

 

Als je bovenstaande tips opvolgt, breng je je lichaam weer in ritme. Doordat de lichaamsprocessen dan weer op elkaar afgestemd worden, gaat je lichaam beter functioneren en voel jij je een stuk beter!

 

Hoe staat het met jouw bioritme? Ben jij in staat om in je natuurlijke ritme te leven?

--- Vermenigvuldig inspiratie door te delen! ---

Ook interessant


Over Kirsten Winkelman

Kirsten is de oprichter van Sanova en zet zich sinds 2010 in om mensen te inspireren gezonder te gaan leven. Zij verbindt daarbij traditionele wijsheden met moderne wetenschap en bekijkt gezondheid door een evolutionaire bril. Haar idee is dat we een gezonde geest in een gezond lichaam krijgen als we dichter bij onze oorspronkelijke natuur gaan leven.